De waarde van woede

De kleinzoon van Mahatma Gandhi maakt een toer door Nederland

Als tiener werd Arun Gandhi regelmatig door leeftijdgenoten in elkaar geramd. Zijn ouders besloten dat hij in een veiliger omgeving zou opgroeien: de ashram van zijn opa Mahatma Gandhi.

De kleinzoon van de grote voorvechter van geweldloosheid is dezer dagen in Nederland. Hij vertelt dat hij op zijn twaalfde vol wraakgevoelens aankwam bij opa. Langzaam leerde hij zijn woede te hanteren. “Ik ging een dagboek bijhouden, niet om mijn agressie goed te praten, maar om oplossingen te zoeken. Ik ging beseffen dat woede is als elektriciteit: het geeft energie, het is gevaarlijk, maar ook nuttig. En ik leerde dat ik mijn ongenoegens niet moet afreageren door de hulpbronnen van de aarde te misbruiken.”

Alle religies
Positief aan woede is dat deze kan voortkomen uit behoefte aan rechtvaardigheid. Wanneer we als mensheid leren deze constructieve behoefte ook op een constructieve manier te uiten, geven we iedereen een maximale vrijheid met een minimale beperking van de vrijheid van anderen. De oude Mahatma was op dat gebied al heel ver. Zo organiseerde hij dagelijkse bijeenkomsten waar gebeden vanuit alle religies werden uitgesproken, maar waarin geen enkel religieus symbool was te zien.

Slimme strategie
Ook in strategisch opzicht was hij slim. Hij ontdekte al heel vroeg dat geweldloosheid niet gelijkstaat aan onderwerping of apathie. In zijn strijd voor de onafhankelijkheid van India, nam hij voortdurend het initiatief in handen, waardoor de Britse overheersers tot wanhoop werden gedreven. Veel minder bekend is een verhaal uit Zuid-Afrika waar Mahatma Gandhi werkte als advocaat. In zijn strijd voor gelijke burgerrechten werd hij aangesproken door stakingsleiders bij de spoorwegen: “We strijden tegen dezelfde vijand en met geweldloze middelen, als we samenwerken staan we sterker.”

Geen vijanden
Gandhi zag daarvan af: “Ik heb geen vijanden”. De staking verliep niet geweldloos waardoor het voor de regering gemakkelijk was een incident te creëren om de moraal van de stakers te breken. De strijd voor gelijke burgerrechten duurde langer en dwong president Smuts om op voet van gelijkheid te onderhandelen. Afgezien van dit succes, de vraag is wel: als je geen vijanden hebt, wat moet je dan met de boodschap van Jezus, 'heb uw vijand lief'?

Constructief
Geweldloos is dus bepaald niet passief. Het is heel actief, en daarnaast creatief, je kunt je erin uitleven. Bovendien vermijd je dat de wederpartij frustraties oploopt die een oplossing belemmeren, sterker nog: de ander krijgt bewondering voor je constructieve houding.

Gevangenis
Ik heb de dalai lama op tv wel eens horen zeggen dat er bij de Chinese regering grote bewondering voor hem is, omdat hij ondanks alle geweld van hun kant geweldloos blijft. De signalen daarvan zijn natuurlijk heel spaarzaam. En Arun Gandhi is niet positief over de kansen van Tibet: “Een geweldloos leider hoort tussen zijn volk te staan, als hij niet in de gevangenis zit. Alleen dan kun je mensen vragen acties te voeren, om de bezetting te weerstaan.”

Feature in Newsweek
Arun Gandhi is inmiddels 75 jaar. Na dertig jaar journalist te zijn geweest voor The Times of India, vertrok hij naar de VS om onderzoek te doen voor een een boek over discriminatie. Toen bladen als Newsweek een People dat wisten, begonnen ze features (grote stukken) over hem te schrijven. Vervolgens kreeg het publiek belangstelling en werd hij gevraagd voor lezingen. Dat gebeurde zo vaak dat hij niet meer uit de VS vertrok.

Politieke invloed
Hoewel er in het zaal Emma in Utrecht niet meer dan 35 mensen zijn, zegt hij meestal volle zalen te trekken. In Duitsland, waar hij net vandaan komt, elders waar hij komt en zeker in de VS. Na afloop kan ik nog even met hem napraten. “Zelfs in een conservatieve staat als Indiana per keer meer dan duizend aanwezigen. Ik richt me vooral op studenten. In mijn vorige beroep had ik invloed op de politiek, ik merkte door daar gebeurde dat ik gelezen werd. De resultaten die ik nu bereik zijn meer op de lange termijn, maar ik geniet er wel heel erg van.”

Van India tot Indiana: de cirkel is rond. Zo rond als de aarde waarover Gandhi reist.
=
Zie verder deze websites van of over Arun Gandhi in verschillende landen:
Toer door Nederland (mei 2009)
arungandhi.org
Wikipedia
Gandhi for Children
Mahatma Gandhi op Verbeeldingskr8, blog van Marina Noordergraaf

Balkenende verdwaalt tussen Tsjechië en Tibet

Premier Balkenende ontwijkt de dalai lama*), zo werd deze week bekend. Een besluit waarvoor ongetwijfeld vele economische, diplomatieke en andere machtspolitieke redenen zijn. Maar toch ook een pijnlijk en curieus besluit.

Homohuwelijk
Een Nobelprijswinnaar wordt door de premier niet ontvangen omdat de relatie met China voorrang krijgt. Het is wel een beetje cynisch. Ik denk terug aan de opmerkingen die de premier maakte in Indonesië over het homohuwelijk. Ook daar was sprake van morele druk die op hem werd uitgeoefend. Toen gebeurde dat door een meisje met een hoofddoek die een vraag stelde in een zaal vol Islamitische jongeren. Ze waren verontwaardigd over de tolerante houding van Nederland tegenover homo's en Balkenende vergat dat er een camera stond.

Lef, lof, laf
Vandaag de dag is er volop publieke aandacht, maar de druk van China is immens. Het eindresultaat is hetzelfde: hij bezwijkt. De premier toont geen lef en hij oogst geen lof, hij is blijkbaar laf. Nooit meer kan hij politieke tegenstanders van gedraai beschuldigen, hij is nu zelf aan het dolen.

Erasmusprijs voor Havel
En er is een parallel met een gebeurtenis die even veelzeggend is. Toen Vaclav Havel nog een gewone Tsjechische dissident was, kreeg hij de Erasmusprijs. De toenmalige minister van Buitenlandse Zaken Van den Broek probeerde invloed uit te oefenen op de dankrede die Havel zou houden, onder diplomatieke druk vanuit deze communistische dictatuur. Zelfs Ruud Lubbers was daar als minister-president vatbaar voor. Dit hele verhaal wordt gememoreerd op Wikipedia.

Uitvlucht
Enige jaren later kwam de omwenteling in het Oostblok. Havel werd plotseling president, tot grote schrik van Lubbers en Van den Broek. Om hun gezicht te redden, konden ze niets anders bedenken dan hem voor te dragen voor de Nobelprijs voor de Vrede. Die uitvlucht is voor Balkenende niet bruikbaar: de dalai lama kreeg die prijs al in 1989 (ook dit is gedocumenteerd op Wikipedia).

VOC-normen en -waarden
Balkenende staat bekend om zijn pleidooi voor 'normen en waarden', hoewel dat thema eigenlijk al enige tijd geleden is vervangen door 'de VOC-mentaliteit'. Dat past uitstekend in de nu gekozen lijn: buitenlandse betrekkingen worden gedomineerd door handelsrelaties. Normen en waarden lijken heel ethisch, maar ze kunnen, zoals nu blijkt, een puur economisch karakter krijgen.

*) Voor mij is dalai lama geen persoonsnaam maar een functienaam, die wordt met kleine letters geschreven, net als koningin en paus.

Permatrend Bakas

Wat moet je doen om trendwatcher te worden? Tv-coryfee Bert van der Veer, houdt het zijn publiek voor tijdens de presentatie van het boek Microtrends van Adjiedj Bakas, vandaag in Madurodam. "Je moet eerst iets hébben: een kelder. En wat je moet dóen is het ronselen van stagiaires, ze laten Googlen op termen als nanotechnologie en milieu en daarna hun bevindingen presenteren als trends."

Hoop geven
"Wat je verder moet doen is mensen hoop geven. Die willen ze graag zien en die zien ze vandaag in de ogen van Adjiedj. Ze zien dus niet de dollartekens erin staan." Tot zo ver een paar opvallend kritische kwinkslagen, tijdens de bijeenkomst waarin onder andere werd gefigureerd door Marijke Helwegen, Astrid Joosten, Erica Terpstra en Emile Ratelband.

Mannen zijn stumpers
De laatste betitelt zichzelf vol zelfspot als een voormalige trend die weer opnieuw zal opkomen. Maar of dat gaat lukken is de vraag want 'mannen zijn stumpers', vindt Van der Veer. Een man die zichzelf als stumper betitelt, is dat inderdaad. Of hij is juist heel slim bezig vrouwen voor zich te winnen ... triomfantelijke kreten uit het publiek, vertellen dat dit aardig lukt.

Voorbeelden van trends
Het boek Microtrends gaat over kleine trends die kunnen uitgroeien tot grote. Een zeer beperkte selectie uit de middag:

• de behoefte aan biologische producten neemt toe omdat ze puur en schoon zijn
• de windmolenbranche maakt een tijdelijke, zeer ernstige crisis door, maar alternatieve energie blijft op lange termijn een sterke trend
• we worden liever voor de aarde, anders hebben we straks geen zuurstof meer
  
• steeds meer mensen zijn bezig met de spirituele veranderingen rond het jaar 2012 (maya-kalender, aquariustijdperk)
• in de bankwereld komen nog meer lijken uit de kast
• de staat herwint terrein
• recessie geeft vernieuwing, het loslaten van oude zekerheden
• er is behoefte aan inspiratie van verhalenvertellers.
  

Voorspellingen evalueren
Dit lijstje geeft mij het gevoel dat het onderzoek van Bakas verder gaat dan stagiaires opdracht geven om de arbowet te overtreden. Ook dat er sprekers op het podium staan die kritische noten plaatsen, zegt mij dat Bakas niet alleen aan zijn eigen belang denkt. Bovendien is de dollar bepaald geen opgaande trend. Het gaat mij trouwens niet om wat Bakas verdient maar wat hij ervoor terug geeft.

Vorm van crowdsourcing
Ik zou het wel waarderen als de voorspellingen na vijf of tien jaar nog eens tegen het licht worden gehouden en geëvalueerd. Bij voorkeur in het openbaar, op zijn eigen website, met een forum voor sitebezoekers en eventueel een intranet voor klanten. Dat schept transparantie en het is leerzaam, vooral voor Bakas zelf. Een ander groot voordeel is dat dit een vorm van crowdsourcing wordt: profiteren van de kennis die in de samenleving aanwezig is.

Resteert de vraag of de trends ooit zullen ophouden. Zijn we ooit klaar? Zolang de techniek voortschrijdt en we als mens niet perfect zijn, zullen er altijd ontwikkelingen zijn, denk ik.

Constante factor
Zit er dan misschien een een constante factor in die trends? Mijn eerste gedachte is dat de behoefte van mensen aan openheid een tamelijk dominante trend is. Associaties die ik daarbij heb zijn: meer mondigheid, meer uitwisseling van kennis, daardoor meer kansen om win-winsituaties te creëren en minder angst. Je zou bijna zeggen dat een spiritueel belangrijk jaartal nadert.

Bakas als trend
En er is nog tweede permanente factor in al die trends, Bakas zelf. Ieder jaar verschijnen nu een of twee boeken van zijn hand die steeds weer allerlei aspecten van de toekomst behandelen. En iedere keer weer staat hij volop in de schijnwerpers, wat zeker heel veel dollartekens oplevert. Is het niet in de ogen, dan toch in elk geval op de uitgaande facturen en de inkomende bankafschriften. Aandacht, geld, erkenning, (terechte) voldoening, nieuwe energie, een volgend boek ... steeds weer opnieuw. Deze permatrend is door Bakas nog niet in kaart gebracht. Een trend op individueel niveau, een echte microtrend.

boek: Microtrends van Adjiedj Bakas
Wikipedia over crowdsourcing

Israël en Hamas: woestijn wordt moeras

Wederzijdse bombardementen. Wanhoop en woede. Tanks. En vooral heel veel gewonden die door ambulances worden afgevoerd. Dat is wat we zien van het escalerende conflict in Gaza. Minder goed zichtbaar zijn de wurggreep waarin Gaza wordt gehouden (politiek, economisch, militair, cultureel) en de ontreddering na het neerkomen van een raket in Israël. We zien ook weinig van de vredelievende initiatieven aan beide kanten. En we komen evenmin te weten hoe mensen het volhouden om te leven in een situatie van permanente dreiging.

Overeenkomsten tussen conflictpartijen
Het prikkelende van conflicten tussen landen is dat de standpunten aan beide kanten heel divers kunnen zijn. Ondanks de behoefte aan eenheid, bestaan er interne meningsverschillen over de gewenste aanpak. En dat terwijl de posities van de beide partijen opvallend veel overeenkomsten vertonen! Aan beide kanten leven vurige behoeftes aan vrede en aan beide kanten bestaan daar sterke bezwaren tegen. Beide partijen zijn het erover eens dat de ander escalerende stappen zet en dat de eigen acties passende maatregelen vormen daartegen.

Eigen rechtvaardiging
De extreme elementen aan beide kanten het eens over iets heel belangrijks: het doen van een concessie moet ten koste van alles moet worden vermeden omdat dit gelijk staat aan capitulatie. En aan beide kanten wordt permanent gezocht naar rechtvaardiging van het eigen optreden, zelfs als dat volkomen uit de hand is gelopen. Bij dit conflict is er nog een opmerkelijke overeenkomst: de rechtvaardiging die van Palestijnse kant wordt gehoord voor het gebruik van geweld, deed mij wel eens denken aan de wijze waarop Joden die de verschrikkingen van de Nazi’s beschrijven, ook als ze die niet zelf hebben meegemaakt.

Geen 'eisen'
En het is juist die rechtvaardiging die dan weer aanknopingspunten biedt. Behoefte aan rechtvaardiging is volstrekt natuurlijk, normaal en reëel. Door begrip te tonen voor de rechtvaardiging van een conflictpartij, kun je goodwill verkrijgen die ervoor zorgt dat zo’n partij bereid is naar een verzoek te luisteren. Zo’n verzoek heeft natuurlijk pas zin als er een verstandhouding is bereikt en dan nog moet het met tact worden gedaan. Ik zal bijvoorbeeld geen petities ondertekenen die iets ‘eisen’. Ik zal dus niet eisen van Israël dat het stopt met het overhoop schieten van kinderen of het saboteren van de economie in Gaza. Noch zal ik eisen van Hamas dat het stopt met het afvuren van raketten als hagel en het gebruik van burgers als menselijk schild.

Verbittering of vrede?
Gevolg van geweld is dat de verhoudingen escaleren. Toenemende frustraties geven een steeds grotere verbittering en neiging tot wraak. Of ontstaat er juist steeds meer behoefte aan rust en vrede?

Woestijn wordt moeras
Israël is een land dat naast een geavanceerde wapenindustrie ook op andere terreinen voorop loopt. Het heeft een geraffineerd persbeleid ( zie bijvoorbeeld de onderstaande 10 regels) en het beschikt over technieken om woestijnen vruchtbaar te maken. Dat biedt nieuwe hoop.

In het midden oosten zijn ook na het ontstaan van de bijbel, de koran en de torah, na de opkomst van de profeten, wonderen gebeurd. De transformatie van woestijn tot moeras bewijst dat. Maar in figuurlijk opzicht komen we daarmee van de regen in de drup ... van de zandstorm in het drijfzand. Het is de hopen dat de dorst naar vrede wordt gelest en dat het perspectief daarop niet wegzakt als een mooie boom in drassige grond.

Indymedia: Tien regels voor de westerse media bij de berichtgeving over Israël.
(deze regels werden voorgelezen door Thomas Lepeltak in het programma Business Class op RTL 7).

Gezocht: respectvolle verhouding M/V

Op 9 februari is in Amsterdam het Godinnenspektakel. Op de website van dit evenement wordt in vriendelijke taal gesproken over de “derde emancipatiegolf” die voor vrouwen en mannen voordeel zal brengen. Toch zijn er bijna uitsluitend vrouwelijke sprekers en er is korting voor studerende moeders. Blijkbaar wordt weinig verwacht van ervaringsdeskundigheid van vaders die zonder partner kun kinderen opvoeden, terwijl juist zij een prima bondgenoot zouden kunnen zijn. Ik heb de indruk dat het zoals gewoonlijk vooral gaat over wat mannen hadden moeten doen of zouden moeten doen en niet over wat vrouwen kunnen doen of willen doen.

Mannen kunnen winnen
Wel zie ik sporen van vernieuwing. Dat mannen veel te winnen hebben bij emancipatie denk ik al heel lang, maar ik hoor nu voor het eerst dat er Godinnen bestaan die het daarmee eens zijn. Tot nu toe heb ik namens het feminisme bijna uitsluitend de volgende redenering gehoord als het ging over de positie van mannen:

• "emancipatie gaat over macht"
• "mannen moeten macht afstaan"
• "dat willen ze niet"
• "dus zijn ze tegen emancipatie"
• "dat kan (uitsluitend) worden veranderd door mannen te minachten en te beschuldigen"
• "als dit niet helpt constateren we dat mannen onrechtvaardig en onhandelbaar zijn"
• "we zijn daar woedend over"
• "deze woede uiten we door het minachten en beschuldigen te intensiveren"
• "we zeggen niet dat we kwaad zijn, we zeggen dat we vol empathie een dialoog met mannen proberen te voeren"
• "en we zeggen dat dit niet lukt omdat mannen het niet kunnen of niet willen of gewoon niet doen"
• "het maakt niet uit wat we zeggen, als het maar verwijtend is"
  
• "zolang mannen het verwijt niet tegenspreken, is het waar"
• "mocht een man wel reageren, dan maken we hem een nieuw verwijt, net zo lang tot hij zijn mond houdt"
• "wie verlegen zit om verwijten, hoeft alleen maar te zeggen dat mannen helaas mannelijk zijn, dus: dom, gewelddadig, egoïstisch, onvolwassen, seksbelust kortzichtig, ongevoelig, niet-communicatief, onnadenkend en/of ontrouw".

Emotioneel kwetsbaar
Doordat mannen zich hier nauwelijks tegen verweren, laten ze toe dat de verwijten steeds scherper worden. Mannen zijn zich meestal niet bewust van deze boodschappen, omdat ze de impliciete signalen niet goed weten te interpreteren. En als de boodschap wel doordringt, worstelen ze met hun houding. Ze voelen zich emotioneel kwetsbaar en ze weten dat ze daarbij niet zo stevig in hun schoenen staan.

Touwtrekken
Zo ontaardt de verhouding tussen mannen en vrouwen in een partij touwtrekken. Waarbij vooral aan één kant word getrokken met de hakken stevig in het zand. Er komt geen dialoog op gang en dus worden de voordelen van emancipatie voor mannen en vrouwen niet duidelijk:

• emancipatie is primair een proces van persoonlijke groei
• mannen kunnen ervan genieten om voor kinderen te zorgen
• ze kunnen dat ook heel goed (dat schijnen alleen onderzoekers te weten)
• voor het verdelen van huishoudelijke klussen kan best een eerlijke oplossing worden gevonden, als daarbij ook de taken worden meegerekend die traditioneel aan mannen worden overgelaten
• ditzelfde geldt voor andere vraagstukken die terecht door het feminisme zijn aangezwengeld, zoals arbeidsvoorwaarden (salaris en loopbaanperspectief) en maatschappelijke waardering voor waarden en activiteiten die traditioneel vrouwelijk zijn.

Goden en godinnen
Positief is dat duidelijk wordt dat mannen voordeel hebben bij emancipatie . Daarnaast is het fijn om te weten dat ik als man welkom ben op het Godinnenspektakel, maar ik reken mijzelf niet tot de godinnen. En ik behoor volgens de organisatoren evenmin tot de goden, anders zouden ze een andere titel voor de bijeenkomst hebben bedacht. Door erbij te zijn zou ik aanvaarden dat ik tot het voetvolk behoor, dat is een beetje vervelend want ik wil graag gelijkwaardig zijn (wat het feminisme officieel ook nastreeft).

Godenspektakel
Ik ben trouwens benieuwd wat er zou gebeuren als mannen op het idee komen om een Godenspektakel te organiseren, waar vrouwen welkom zijn. Zouden ze komen? Ik denk het niet, ik denk dat er een storm van protest opsteekt. ‘Dit is het zoveelste bewijs dat mannen overmoedig, machtsbelust en oppervlakkig zijn.’

Excuusguus
Er is een mannelijke spreker, maar ik denk dat die het risico loopt in de rol te worden gedrukt van Excuusguus. Ik denk dat het ondanks alle goede bedoelingen weer zo’n manifestatie wordt waarin veel over mannen gepraat wordt, maar niet met mannen. En ik heb niet het gevoel dat ik daar wat aan heb of dat anderen (M/V) er iets mee opschieten als ik luister of een bijdrage lever.

Links

• website Godinnenspektakel
• website Hein Pragt, met prachtige observaties over de verschillen M-V
• een meer humoristische artikel over dit onderwerp is mijn blog Versieren van vrouwen - feest voor feministes
• het blog Een evenwichtige genderverhouding - gedachten & gedrag gaat meer over de praktijk
• het blog MisVerstanden rond gelijkwaardigheid gaat over wederzijds respect en waardering.

Lang leve Ad Bos

Het NOS-journaal toont vandaag hoe het Ad Bos is vergaan, op de dag van zijn vrijspraak. Eerst nog even wat eten, dan op weg naar het Paleis van Justitie in Den Haag, waar de camera niet in de rechtszaal mag, bij de uitspraak van het Gerechtshof. Opgewekt reageert hij na afloop op de vrijspraak.

Van berusting naar apathie
Maar hij ziet er niet meer zo goed uit. Zijn gezicht is dikker en vooral matter geworden. Altijd heb ik een twinkeling in zijn ogen gezien, een soort van verwondering over wat hem is overkomen, die werd vermengd met berusting. Nu lijkt het alsof de berusting de overhand heeft gekregen en is ontaard in een soort apathie.

Ambtelijke machine
Hij zegt nog altijd trots te zijn op wat hij heeft gedaan. Maar zijn ogen spreken een andere taal, hier staat een gebroken man, de ambtelijke machine heeft hem klein gekregen. Al weet hij het zelf nog niet. En al blijf ik hopen dat ik het niet goed gezien heb, ik gun deze man een grote dosis levensplezier.

Oltmans en Hirsi Ali
Wat die ambtelijke machine bewoog, is niet rationeel te begrijpen. Er zijn in de loop der tijd nog meer voorbeelden geweest van figuren die door het brengen van een ongewenste boodschap in het nauw kwamen. Zoals Willem Oltmans, die door zijn opvattingen over Nieuw Guinea door toenmalig minister Luns in de ban werd gedaan en pas na vele, vele jaren procederen acht miljoen schadevergoeding kreeg. Ayaan Hirsi Ali maakte furore, maar conformeerde zich niet aan het politieke systeem en toen bleek dat ze had gelogen over haar echte naam, werd dat een stok om de hond te slaan.

Oprecht en onterecht
En er is nog een recent voorbeeld. De opvattingen van Geert Wilders over de islam, zijn destructief en gebaseerd op onterechte angst. Maar ik ervaar zijn motieven als oprecht, in tegenstelling tot degenen in het politieke establishment die weliswaar reële opvattingen over de islam hebben, maar die Wilders proberen klein te krijgen, ten koste van alles. Bij hen heeft hij zich door zijn litanie onmogelijk gemaakt, met als gevolg dat hij in een veel te laat stadium werd beveiligd. Het is goed afgelopen, maar de taferelen die zich aftekenden rond de weigering van het kabinet Balkenende III om adequate maatregelen te nemen, waren even zorgwekkend als treurig. De indruk ontstaat dat er niets is geleerd van de gang van zaken rond Pim Fortuyn.

Onecht en onrecht
En dan is er, naast vele andere klokkenluiders zoals Fred Spijkers en Paul Schaap, dus nog Ad Bos. De man die vele keren zijn nek uitstak en misdrijven aan de kaak stelde. De man die de Nederlandse staat miljarden euro's bespaarde voor bouwprojecten toen hij de meerkosten wegens concurrentievervalsing werden uitgebannen. De man die aanvankelijk door Justitie niet werd gehoord, ook al stapelden de bewijzen zich op. De man die vervolgens wel door Justitie werd gehoord als getuige, waarna hij tot verdachte werd gebombardeerd en zijn verklaring tegen hem werd gebruikt. De man die uit armoede in een camper woont omdat geen enkele werkgever of politicus de moed heeft hem in dienst te nemen, al staan zijn integriteit en maatschappelijke loyaliteit buiten kijf.

Fooi als dank
Ik ben niet in de positie dat ik hem in dienst kan nemen. Als ik geld had zou ik een donatie doen, maar ik weet niet waar ik dat geld naartoe kan sturen. Wat ik wel kan doen is Ad Bos publiekelijk steunen, het is jammer dat dit niet massaal gebeurt. Als de Nederlandse bevolking een kanaal heeft om te laten zien dat ze hem dankbaar is en achter hem staat, zou hem ongetwijfeld goed doen. Dat is misschien wel belangrijker dan de vele miljoenen aan schadevergoeding die hij, net als Oltmans, uiteindelijk wel zal krijgen. Als een fooi voor al het geld dat de staat heeft bespaard dankzij zijn moed.

Les voor de politiek
En er is nog een belangrijk effect te verwachten van deze publieke steun. De politiek leert dat de burgers van Nederland dit niet pikken. Eeuwen geleden was het een gewoonte van autoritaire heersers om brengers van een ongewenste boodschap te vermoorden. In een democratie mag zoiets niet getolereerd worden. De politieke cultuur om dergelijke signalen te ontkennen als zijnde ongewenst, moet veranderen. Het zou de politiek sieren als ze dankbaar zijn dat burgers moed, daadkracht en kennis gebruiken om het bestuur van de samenleving beter, efficiënter en rechtvaardiger te maken.
______________
Naschrift 23 juli 2010
Vanavond was in het tv-programma 1Vandaag een uitgebreide reportage over Ad Bos. Ik zie nu nog steeds een soort verbijsterde berusting in zijn ogen, maar toch ook (weer) minzame verwondering en relativeringsvermogen. Zelfs nu de Hoge Raad heeft besloten dat Bos toch weer kan worden vervolgd. Hij blijft er rustig onder. Ik merk dat mijn bewondering voor hem steeds groter wordt. Er komt een nieuw blog over hem, dat is zeker.

Enkele websites over klokkenluiders:
Klokkenluider Online
SDN over klokkenluiders
Tips voor klokkenluiders van FNV
Klokkenluider.tv, website van het tv-programma Zembla (met een speciale pagina met namen van bekende klokkenluiders)

Visie en ondernemerschap - voortraject van de Vlerick Award

04.00u Vertrek uit Rotterdam
Vroeg op weg met Ton Kuik, deskundige op het gebied van besluitvorming. Hij levert de technische ondersteuning bij de verkiezing van de winnaar van de Vlerick Award voor ondernemerschap. Ik ben er vandaag bij als verslaggever.

06.45u Hemelse sfeer
De auto staat stil voor de poort van Vlerick Management School in Gent. Terwijl we uitladen piept een tram door de Vlaanderenstraat, in de richting van het monumentale stadhuis. De duisternis achter de omliggende gebouwen maakt langzaam plaats voor een blauwe gloed. Het belooft een heldere dag te worden.

07.05u Vormen tekenen zich af
We installeren de apparatuur in de kapel van dit voormalige seminarie. Het middenschip wordt gemarkeerd door vier pilaren van waarop vier heiligen neerkijken op het gewoel. In het midden van dat vierkant staat een even vierkante tafel. Niettemin zal daaraan een rondetafelgesprek plaatsvinden tussen drie hoogleraren, onder leiding van Frederic Delaplace van De Tijd en ondersteund door Ton Kuik van Bizi Producties. Perfect rond is wel de rails die wordt aangelegd om de tafel heen, waarop een cameraman zal rijden die het gesprek filmt. Dit gebeurt door audiovisueel bedrijf AcTVty.

7.15u Checks en kabels
Vijf mensen van AcTVty zijn vol in de weer met de aanleg van apparatuur. Ton Kuik installeert zijn pc’s met stemsoftware. Alle knopjes, metertjes, led’s en kabels worden verbonden, bekeken en gecheckt. Het parket op de vloer wordt tegen krassen beschermd met kleine stukjes tapijt onder de dwarsliggers van de rails. Niemand merkt dat enkele meters hoger, het orgel van de kapel een stilteconcert geeft. Zes koppen koffie op tafel stonden al enige tijd hun sfeervolle geur te verspreiden. Langzaam ontstaat het besef dat ze er vooral staan om opgedronken te worden.

7.20u Geur en kleur
Glas-in-loodramen met prachtige kleuren en boogjes bovenaan, laten steeds meer licht door. De koffie is op, er wordt weer druk gesjouwd. Wat niet functioneel is, wordt uit het zicht geplaatst: de opnames mogen geen storende elementen bevatten. Zo worden in een hoek twee biechtstoelen benut voor het verbergen van tassen en jassen. De heiligen in het middenschip, zien minzaam toe op het gedrang. Alsof ze in afwachting zijn van de hoogleraren ... alsof die bij hen te biecht zullen gaan.

8.00u Discussie
De vier heiligen in het middenschip van de kapel hebben al tweeduizend jaar een missie en dat geldt tegenwoordig ook voor ondernemers. Zeker de vier ondernemers die nu genomineerd zijn, anders zouden ze geen hoge ogen gooien bij de Vlerick Award 2008. “Het succes van een bedrijf mag niet alleen niet worden afgemeten aan de aandeelhouderswaarde, ook de andere stakeholders mogen daarover oordelen en uiteindelijk de samenleving als geheel”, zegt Hans Crijns. “Ondernemerschap is nodig om bedrijven tot groei te brengen en de samenleving tot bloei. Ondernemers zien kansen, terwijl managers vooral goed zijn in het efficiënt beheren van resources en leiders een team weten te inspireren. Deze vier genomineerde beschikken over een zeldzame combinatie van zowel ondernemerschap als management en leiderschap.”

Marion Debruyne ziet ondernemerschap vooral in gedrevenheid en het kunnen omgaan met continue verandering: “Een oorspronkelijk idee moet steeds aangepast worden aan een nieuwe realiteit. Om een bedrijf groot te maken moet je manager, ondernemer én leider zijn.”

“Alle genomineerden opereren in markten waar kleine verschillen aan input uiteindelijk een groot verschil in resultaat uitmaken”, vult Dirk Buyens aan. “Het motiveren van mensen lukt niet door een goede baas te zijn, maar primair door ze te betrekken bij een goede zaak.”

10.30u Voorbereiding
Na afloop van het rondetafelgesprek bespreekt de organisatie van de Vlerick Award 2008 de laatste voorbereidingen van de uitreiking op 12 april. Aan tafel: Frederik Delaplace van De Tijd, Martine Dykmans van Vlerick Alumni, Abe Wouters en Els Dekoninck van AcTVty plus Ton Kuik van Bizi Producties. Alles wijst erop dat het een spannende bijeenkomst gaat worden. Nadat eerder een publieksjury via internet over de genomineerden heeft geoordeeld, deed een vakjury dat. En uiteindelijk beslist de zaal mee via draadloze stemkastjes.

Het is van belang dat de genomineerden een krachtig profiel krijgen. Dit wordt onder meer gestimuleerd door ze tegelijk met de zaal te laten stemmen over een aantal stellingen. Ze nemen dus al een standpunt in voordat de uitslag van de zaalstemming bekend is en zullen daarna in de gelegenheid worden gesteld hun mening te geven over de stellingen. Deze worden ondergebracht in dilemma’s, zodat er heldere keuzes uit komen.

De voorbereiding gebeurt tot in de puntjes ... de puntjes op de i. Soms zelfs letterlijk: de formulering van iedere stelling moet duidelijk zijn en aanzetten tot discussie. De uitslagen van de stemmingen moeten snel beschikbaar komen, zodat de zaal geboeid blijft. Frederik Delaplace is als journalist weliswaar gewend vragen te stellen en discussies te leiden, maar hij moet als presentator in staat gesteld worden het overzicht te behouden in de wirwar van informatie die over de zaal heen komt.

De stellingen worden voorgelezen en geprojecteerd op een groot scherm. De ervaring leert dat het lezen daarvan ongeveer tien seconden duurt, dan is nog minstens twintig seconden nodig voordat alle stemmen zijn uitgebracht. Om deze tijd te overbruggen wordt besloten tot het spelen van een muziekje dat langzaam zachter wordt bij het sluiten van de stemming. Omdat bij de Vlerick Award nog geen ervaring is opgedaan met interactief stemmen, pleit Ton Kuik verder voor anticipatie op onverwachte verwikkelingen. Hij heeft bijvoorbeeld in eerdere bijeenkomsten meegemaakt dat sprake was van meerdere winnaars met een gelijke score.

17u Zeezicht
De laatste etappe van de dag is Kursaal Oostende, waar de uitreiking plaatsvindt op 12 april. Die avond zullen de duizend beste plaatsen in de zaal worden bezet door Alumni van Vlerick en andere aanwezigen. Maar het is nog lang niet zover. Door een labyrinth van gangen komen we uit bij het podium. Een team van wel tien inspiciënten is bezig het toneel in te richten voor een uitvoering door een beroemd flamencogezelschap.

Er beweegt van alles op en rond het podium. Lampen draaien als robotarmen in allerlei richtingen. Stellages worden aangebracht, decordoeken opgehangen, instructies geroepen. De zaal toont een pad dat schuin naar boven meandert, langs een spoor van groene ledlampjes in de vloer. Wie vanaf het balkon naar het podium kijkt, ziet een nog incompleet decor, daarboven een balustrade met ramen en daarachter de Noordzee. Kursaal ligt dus pal aan de kust in deze badplaats. Dat kan niet ver zijn van de plek waar binnenkort de as van de onlangs overleden Hugo Claus wordt verstrooid.

Maar plaats voor poëzie en tragiek is er niet. Bij het testen van de stemkastjes ontstaan problemen. Een laptop-pc meldt de aanwezigheid van maarliefst negen draadloze accesspoints. De meeste daarvan dienen voor dataverkeer van wifibezitters en een enkele voor het bestelsysteem van de horeca in het pand. Het kan zijn dat ook het drukke radioverkeer in de nabijgelegen haven roet in de ether gooit. Zeker is wel dat op de avond van de uitreiking (een zaterdag) de storing niet erger zal zijn dan op dit moment. Alle types stemkastjes worden uitgetest vanaf diverse plekken in de zaal, ze zijn gelukkig niet allemaal onderhevig aan de draadloze kakofonie. Abe Wouters en Ton Kuik bespreken welke types goed functioneren.

Het is tijd voor vertrek. Nog even een blik op de zee. Boven de groen golvende horizon hangen grote plukken blauw. Het is winderig en bepaald niet warm. Maar de hemel, die zich al heel vroeg openbaarde, heeft stand gehouden en zorgt nog steeds voor een helder zicht. We kijken terug op een vermoeiende dag en vooruit naar een veelbelovende uitreiking.

Ton Kuik (Bizi Producties)
Vlerick Award

(deze Robservatie is geschreven in april 2008)